Наргиз Гюлечова
1-пи мартдихъанмина башламиш дапIну, «Урусат Федерацияйин гьюкуматдин чIалнакан» вуйи 168-пи нумрайин федеральный къанундиъ (ФЗ-168) дигиш’валар тIаъну. Думу дигиш’валар инглис вая жара харижи чIалариинди вуйи гафар бизнесдиъ рекламйирик, магазнарин, кафейирин, ресторанарин ччвурарик вая муштарйириз вуйи мялуматарин сайтариъ ишлетмиш апIуз гъадагъа апIбан бадали тIаънайидар ву. Къанун дигиш апIбан асас метлеб урус чIал уьбхюб ва думу артмиш апIуб ву. Мисал вуди гъадагъиш, гьамусдихъантина инсанар магазнариз, ресторанариз гъягъруган, раккнарик дибикIну гьаммишан уларикк ккабхьри вердиш вуйи «Open», «Close» гафар гьамусдихъантина «Открыто» вая «Закрыто» гафариинди дигиш апIиди. Хъа вушра, харижи чIаларииндира бикIуз ихтияр ади гъибтра, анжагъ думу гафар урус чIалниинди вуйи гафарин кьяляхъ, гьадму гафарин таржума вуди ва вари саб жюрейин кIалибнан гьярфариинди духьну ккунду.
Къанун дигиш гъапIхъанмина рякъярихъди хъайи алвер гъабхурайи идарйирин, магазнарин харижи чIалариинди вуйи ччвурар гьюдюхюз хъюгъна. Мидихъди аьлакьалу вуди Мягьячгъала, Каспийск шагьрариъ айи аьгьвалат фициб вуш ахтармиш апIури, узу алверчйирихьна илтIикIунза.
Мягьячгъалайин «Восточный» базариъ дишагьлийирин кьюрдун ва чвлин палтар масу туврайи «Tavena» ччвур али магазиндин эйси Наидайи туву мялуматариинди, му къанун асас вуди, рякъярихъди хъайи, рябкъру йишварихь хьайи бизнесдизтIан кайиб дар, хъа базрарин айитI айи магазнарин инглис чIалниинди вуйи ччвурар, чан айиганси гъитра.
Къанундиъ улупнайи тIалабар тамам дарапIиш, аьхю журумра апIиди. Журумдин кьадар гъуллугънаъ айи касарариз ва кIул’инди вуйи алверчйириз 50 агъзур манат, хъа юридический касариз 500 агъзур манат улупна.
Каспийск шагьриъ Лениндин ччвурнахъ хъайи кючейиъ айи дишагьлйирин палтар масу туврайи «White house» аьхю магазиндин эйси, ихь ватанагьли Гюльнара Рамазановайихьанра, цIийи къанундиъ улупнайи тIалабари фицдаркIа дигиш’валар ккун апIураш, гьерхнийза. Гюльнарайи мялум гъапIганси, дугъан магазиндинра, масу туврайи палтарин бренддинра ччвурар садар ву. Гьаддиз ухдитIанмина дугъу чан ляхниъ жвуву гьясил апIурайи шей’арин товарный лишан официально вуди регистрация дапIна. Гьадму себеб вуди му къанун дугъаз дицикьан кайиб шуладар.
«Узуз кайиб анжагъ магазиндин ччвур дибикIну кибхнайи тахтайик «White house» гафарин ишараси улупурайи «Уччвувалин хал» шиклар кадагъну ккуниб ву. Имбунуб вари чан айибси имийич. Эгер узу вахтниинди регистрация дапIну адайиш, гьелбетда, къанундиъ улупнайи тIалабар тамам апIувал чарасуз хьуб мумкин вуйи.
Му къанун ктарди, учуз кайидар ву музыкайихъди аьлакьалу сабсана къанундин (ФЗ-214) тIалабар. Ужи гъабхьну вахтниинди узу «хъюрхну». Бизнес гъабхурайи йишвариъ – магазнариъ, кафейириъ, ресторанариъ ва гь.ж. фициб вушра мяъли кабхьна кIури, дицдар алверчйирин 2-5 миллион манатдин журумар апIуб мумкин ву. Эгер мяълийир фон жюрейиинди хъирчуз ккундуш, думуган кархьуз ихтияр айи мяълийир масу туврайи тешкилатарихъди йикьрар йитIуб чарасуз ву. Эгер йикьрарнаъ адру жара мяъли кабхьиш, апIурайи журум масу туврайи шей’арин ва магазиндиз гъюрайи муштарйирин кьадарналан асиллу шулу», – аьлава гъапIну Гюльнарайи.
