Умгьанат Сулейманова
Жилиин яратмиш дубхьнайи вари ужубна уччвуб дишагьлийирилантина гъабхьиб ву гъапишра, кучIал даршул. Фуну мажлиснаъра мясляаьтназ, гьюрматназ йишв ачухъ апIурайидар, жилиин уьмур давам апIурайидар, хизандиъ манишин уьбхюрайидар дишагьлийир ву. Гьелбетда, гюрчег хьадукран сабпи вазли ухьу ихь дишагьлийирикан дарпиди фици гъитхьа? Улихьнаси Дагъустандин Огни шагьриъ хайлин йисари яшамиш шулайи кьюр уткан дишагьлийихъди гюрюшмиш гъахьунза.
Гьаммишан аьгъювалар мюгькам апIбан гъаразнаъ
Гулечова Рефият Шабановна Дагъ. Огни шагьрин администрацияйиъ бухгалтерди лихура. Думу 1963-пи йисан Хив райондин ХурсатIил гъулаъ бабкан гъахьну. 1970-пи йисан Рефиятдин абйир-бабар Дагъ.Огни шагьриз кюч шулу.
Советарин девриъ табасаран дишагьлийириз рягьятвал йивуз вахт ккабхъурдайи. Дурар гьаммишан колхоздиъ, халачйирин фабрикайиъ ва жара ляхнариъ машгъулди шуйи. 1980-пи йисан Дагъ. Огнийин 3-пи нумрайин мектеб ккудубкIу Рефиятди кьюд йисан халичйирин фабрикайиъ ляхин апIуру. 1983-пи йисан думу Украинайиъ техникумдин экономикайин отделениейик урхуз кучIвру. Пише гъадабгъну гъафи Рефият кьюд йисан Дербент шагьриъ халачйирин фабрикайиъ бухгалтерди лихуру. Хъасин хизан ккебгъну, чан уьмрин юлдшихъди Украинайиз дуланмиш хьуз гъягъюру. Ккудубшу аьсрин 90-пи йисари дурар Украинайиан кьяляхъ гъюру.
1992-пи йисхъанмина Рефият Дагъ.Огни шагьриъ сифте образованиейин управлениейиъ, хъасин администрацияйиъ бухгалтер-кассирди лихура. Жвуван ляхнихьна вуйи гьевесну ацIнайи Рефиятди бизарвал аьгъдарди зегьмет зигура. Думу чаз айи аьгъюваларин бина мюгькам апIбиин машгъул ву. Гьелбетда, гъийин бухгалтерия сумчIур йис улихьна вуйибдиз ухшар дар. Гьисабар хъаъру счетарин ерина гъи дурари жюрбежюр программйир ишлетмиш апIура, эвелимжи документар, жюрбежюр электронный ва автоматламиш дапIнайи сервисариз справкйир, отчетар гьязур апIура. Аьхиримжи йисари дурариз табии дару зигьимдихъди (ИИ) лихубра алабхъура. Пишекарвалин дережа гьаммишан за апIуб гъи деври бухгалтерарин улихь диврайи асас тIалаб ву, гьаддиз Рефият, уьмрин ва пишейин кьяляхъ гъудрузбан бадали, гьаммишан жвуван аьгъювалар за апIбиин лихура.
Рефият Гулечова, ужур пишекарси, юкьур бицIир тербияламиш гъапIу бабра ву. Гьяйифки, дугъан уьмрин юлдаш, полицияйин майор Ятмазбег Нурмягьямадович ухди кечмиш гъахьну. Хъа веледар, абйир-бабарси, ляхниин юкIв алидар, ужудар аьгъювалар айидар гъахьну. Аьхюну риш Эльвира Санкт-Петербургдиъ хурагарин аьхю устад ву, Ширинханум – Москвайиъ онкологияйин больницайиъ медсестради, бицIину риш Эсмеральда Санкт-Петербургдиъ кьушмарин аьзарханайиъ лихура, бай Шагь-Мугьяммад Дербент шагьриъ гъулан мяишатдин техникумдиъ юридический факультетдиъ урхура. Гъит му зегьметкеш дишагьлийиз аьхю бахтар-ужувлар, мюгькам сагъвал, хизандиъ хушбахтвал ва ляхниъ хъуркьувалар ишри.
«Йиз ляхин гизаф ккундузуз»
Дагъ. Огни шагьриъ китабариин юкIв алидариз шагьрин кьялан библиотекайин кIулин пишекар Эльмира Мазанова лап ужуди таниш ву. Эльмира Аьбдулмежидовна Мазанова Дагъ. Огни шагьриъ 1980-пи йисан бабкан гъахьну. 1997-пи йисан мектеб ккудубкIну, думу ДГУ-йиъ экономикайин факультетдик урхуз кучIвру. Чан зегьметнан тажруба дугъу Дагъ. Огни шагьриъ шюшдин заводдин складдин заведующийвалилан ккебгъну.
– Библиотекарин пише сяргьятар адру мумкинвалар айи пише ву. Халис библиотекариз гъийин девриъ шулайи вари гьяракатарикан мялуматар а, ва дугъхьан дурар мянфяаьтлуди ишлетмиш апIузра шулу. Библиотекарь халис литературоведра, педагогра, чIал ахтармиш апIрурра, политикра, экономистра ву, дугъаз саб ляхнилан тмуну ляхнариина улдучIвуз, сабишв’инди саб-швнуб месела гьял апIуз, жягьтлувал улупуз аьгъяди ккунду. Урхрударин игьтияжар гьуркIбан, урхрударин тIалабариз лигну китаб теклиф апIбан, дуфнайидариз лазим вуйи мялуматар гъядягъбан бадали, библиотекарикан гьюрматлувал, ширинди улхуб тIалаб апIуру. Амма гъи библиотекарин ляхин гьамдиинди ккудубкIурадар. Думу ляхин яркьуб ва гизаф терефар айиб ву. Учухьна асас вуди машкврарин вахтна ва хьадан тятIиларигъди студентар гъюри шулу. Урхрурихъди ляхин апIбан бадали, мялимвалин бажаругъар кади ва фикир жалб апIуз аьгъяди ккунду. Китабдихьна, урхрурихьна ккунивал ва гьюрмат адарш, библиотекарра адар. Ихь жямяаьтлугъдиъ шлу дигиш’валарихъ хъуркьбан бадали, библиотекари гьарган урхури ккунду.
Аьхиримжи йисари библиотекайиъ мектебариъ урхурайи баяр-шубарихъди иллагьки дагъустандин тарихдикан ва аьдатарикан вуйи ватанпервервалин серенжемар кIули гъахури шулча, фицики ухьу гъюзимбу наслариз ихь абйир-бабарин уьмрикан дюзи мялуматар гъитну ккунду. Кми-кмиди китабарин презентацйир, культурайин цирклиъ лихурайидарин яратмиш’валин вечерар кIули гъахури шулча. Деври урхурайидарин тIалабарра, вердиш’валарра дигиш апIуру. Гъи жигьил насли гизафси электронный китабар урхура, хъа аьхю яшнан инсанари аьдати, кIажун китабар. Гьяйфки, аьхиримжи йисари урхрударин кьадарра рябкъюри-рябкъюри цIиб шула. Мициб аьгьвалат саб учухь ваъ, хъа уьлкейин гизаф библиотекйириъ арайиз дуфна. Гьаддиз мектебдиъ урхурайи бицIидарихъди кми-кмиди китаб ккун апIуз гъитру, урхувалихьна иштагь артухъ апIру серенжемар гъахурача, – ктибтнийи чан ляхникан Эльмира Мазановайи. – Гьамкьан ккуни пише узуз пешкеш гъапIу кьисматназ баракаллагь кIураза, – натижа гъивнийи дугъу.
