Умганат Сулейманова
Аьхиримжи вахтари шагьрариъ ва районариъ яшамиш шулайи агьалйирик гизафси гъалабулугъ кипрайиб рякъярин ва штун месэла ву. Инсанарикан гьаммишан ерхьурайидар: «Рякъяр ккивнийиш, ясана айидар дибдиан рас гъапIнийиш, ужи шуйи. Дарш фу гъабхьи?» – гьамцдар наразивалин гафар ву.
Дупну ккундуки, улихьган Огни поселокдин кючйириин гизаф пай хяхял алабхьну айи, кьалу штар гъягъюз канализацияра адайи. Душваъ яшамиш шулайи агьалйириз гьаци вушра чпин яшайиш бегелмишди вуйи. Ляхнариз ликри гъягъюрайидариз диши тротуаркьан адашра, аьрзйир апIрударра адайи. Гъи шагьрин кючйир, ухьуз рябкъюрайиганси, гъюблан-гъюбаз къайдайи-ккна хура, цIийи кючйир арайиз гъюра. Гьелбетда, душваъ шид, акв, газ, рякъяр ва жара шараитар яратмиш дапIну ккунду. Хъа варитIан чарасуз гьял дапIну ккунидар гьамусяаьт рякъярин ва канализацияйин месэлйир духьна. Турбйир ккирчбан кьяляхъ шагьрин хайлин кючйириъ рякъяр рас гъапIнушра, рас апIувализ ккилигурайидарра цIиб дар. Шагьрин руководствойи му месэлайизра фикир тувра. Цци къайд апIуз ккайи шагьрин юбилей улубкьайиз агьалйирик гъалабалугъ кипрайи гьаму месэла гьял апIбак умуд кивдихьа.
Шагьрин юбилейихьна ерли гьюкмар фицир гьязур шулаш, узуз Дагъустандин Огни шагьрин мэрин заместитель Аьзим Аьбдулагъаевди (шиклиъ) ктибтну. Дугъахъди гъабхьи сюгьбат исихъ туврача.
– Цци Дагъустандин Огни шагьриъ кьюб тарихи гьядиса кIули гъягъиди: Дагъустандин Огни посёлокдиз шагьрин ччвур тувну 35 йис ва шагьриъ ерлешмиш дубхьнайи шюшдин заводдин 100 йис къайд апIиди. Му юбилеярихьна фицдар хъуркьувалар ади гьязур шулачва?
– Дугъриданра, Дагъустандин Огни поселокдиз 35 йис улихьна шагьрин ччвур тувбахъди ва шюшдин заводдин 100 йис хьпахъди аьлакьалу юбилеяр 2026-пи йисан 12-пи сентябри къайд апIбан серенжемарихьна гьязур шулача. Шагьрин кIулиъ айи Замир Шамсутдинович Гьяжимурадовди кьюбиб юбилеяр къайд апIбан серенжемар гьязур апIурайи тешкиллувалин комитетдин вакиларихъди гьар вазли заседанйир гъахура, варитIан учIруди дийи-гънайи месэлйир гьял апIура. Асасуб Дагъ.Огни шагьур машквраз утканди ккабалгуб ву.
СумчIурна хьуд йисандин муддатнаъ шагьур юкьби терефарихъандира аьхю гъабхьну. Шагьриъ яшамиш шулайи агьалйирин кьадарра саки кьюб ражари артухъ дубхьна. Мидихъди сабси инсанарин игьтияжар гьуркIру гьюкмин идарйирин къадарра, дурари агьалйирин гъуллугъар гьуркIбан дережара за дубхьна. Йислан-йисаз цIийи кючйир, мягьлийир, микрорайонар арайиз гъюра, душвариъ мектебар, бицIидарин багъар дивра. Халкьдин дуланажагъдин ерира за гъабхьну. Шагьур гъюблан-гъюбаз уткан шула, мушваъ марццишин, агьалйирин сабвал айивал, зегьмет зигбахъ ватандашарин юкIв хъайивал ачухъди рябкъюру. Арайиз гъюрайи мицдар дигиш’валариъ, гьелбетда, шагьрин администрацияйи аьхю роль уйнамиш апIура.
– Цци, февралин эвелариъ, махлукьатлу хабрарин дакьатариъ Дагъ. Огни шагьрин асас кючйиригъ гъяйи рякъяриъ асфальт улубзуз республикайин бюджетдиан аьлава вуди пулин дакьатар жара дапIнайиваликан мялуматар тувнийи. Дурар фуну кючйир ву ва гьамусяаьт душваъ фициб ляхин гъябгъюра?
– Рякъяр ихь уьмрин дамарар ву. Гьяйифки, дурар къайдайиъди уьрхюз, рас апIуз иллагьки цIийидар тикмиш апIуз, пулин аьхю дакьатар лазим шулу. Гъийин читин девриъ думу месэла ужувлахъинди гьял апIуз думукьан рягьятди дар. Фуну кючейигъна гъушишра, ду-шваъ яшамиш шулайи агьалйири сабпи нубатнаан чпин рякъ ужуб гьялнаъ адруваликан улхуру.
Ухьуз аьгъюганси, гьамусяаьт айи тамам вари рякъяр советарин девриъ тикмиш гъапIдар ву. Хъа Дагъ.Огни шагьрин гъийин рякъярикан улхуруш, душваъ швнуд йис улихьна асфальт улубзнайи хайлин кючйир а. Дурарикан аьхюну пай капитально рас дапIну ккуни гьялнахъна дуфна. Рякъярин гъирагъарихъди кьалу штар гъягъюз йишв адрувализ лигну, думу рякъяр къайдайиан адахьну. Дупну ккундуки, Дагъ. Огни шагьрин улихьна вуйи руководствойи, шагьрин айтIан рякъярин гъирагъарихъ кьалу штар гъягъюз канализация тикмиш апIуз къарар адабгънийи. Амма кагъзарик кайи гафар ляхнариз гьелелиг бегьемди илтIикIну адайи. Дидхъанмина шубуд йис гъубшну. Дюз гъапиш, душваъ ляхинра хайлин а. Канализацияйин гъурулуш тикмиш апIруган, жиликкди турбйир ккирчну ккунду. Чвлин ва кьюрдун фаслариъ ургъру мархьарин ва ерцIру йифун штари му кючйиригъ гъяйи рякъяриъ архар, ичIар, гъунар арайиз хури ва рякъ ишлетмиш апIуз даршлу гьялнаъ ади гьяфтйир-вазар гъягъюри гъахьну. Гьелбетда, думу камивалар подрядчикариндар ва улихь хьайидариндар вуди гъахьну.
Гъи Дагъ. Огни шагьриъ яшамиш шулайи инсанарин кьадар 32673 кас ву. Ва гьарсаб хизандин гьяятдиъ машин а, гьаддиз агьалйирира кми-кмиди рякъяр къайдайиъ уьрхювализ асас фикир тувра, думу месэлайин гьякьнаан администрацияйизра шагьристанар швнуб ражари илтIикIну. Шагьрин кIулиъ айи Замир Гьяжимурадовди, сифте кIул’ан гьадму вари далилар гьисабназ гъадагъну, рякъяр рас апIуз кюмек тувуб ккун апIури, республикайин глава Сергей Меликовдихьна илтIикIну. Гьелбетда, республикайин улихь хьайидари юбилей хьайиз шагьрин варитIан читин гьялнаъ айи рякъяриин асфальт улубзуз 57 миллион манат жара гъапIну. Апрелин 15-дихъан башламиш дапIну, Калининдин, Къалухъ Мирзайин ччвурнахъ хъайи кючйириин ва Агроколледждихьнакьан вуйи рякъ’ин асфальт улубзуз йикьрар дапIна. Хъасин варитIан ярхи кюче – Сталиндин проспект, гьацира Полевая, Николаевдин ччвурнахъ хъайи кючйир гьязур апIувал Дагъустанавтодорин руководствойи чпин кIул’ина гъадабгъну. ДумутIанра савайи, Горькийин, Маяковскийин ва Имам Шамилин ччвурар тувнайи кючйириин шагьрин администрацияйин дакьатарихъ асфальт улубзиди, хъа Козленкойин ва Кутузовдин ччвурнахъ хъайи кючйириъ канализация апIурайи подрядчикари чпин харжариан асфальт улубзуз кIул’ина гъадабгъну. Яна, цци 12-пи сентябриз 12 кючейин рякъяриин цIийи асфальт улубзну хьибди.
