Умгьанат Сулейманова
Цци Табасаран театрин артист Гюльниса Агъаевайин юбилей къайд гъапIну. Дугъу, неинки учв бабкан гъахьихъанмина 60 йис, хъа табасаран драмтеатрин 25 йисра, душваъ чав лихури 25 йис хьувалра къайд гъапIну.
Гюльниса Агъаева Табасаран райондин Хючна гъулаъ Аьбдуллаеварин аьхю хизандиъ 1966-пи йисан бабкан гъахьну. Гюльнисайин адаш Сейфулла ва дада Рукьият Аьбдуллаевар Цухтигъ гъул’ан ву. Мектеб ккудубкIбан кьяляхъ, Гюльниса Мягьячгъалайиъ культурайинна мярифатнан училищейик режиссёрвалин факультетдик урхуз кучIвну. Училище ккудубкIбан кьяляхъ Гюльниса Табасаран райондиъ халкьдин театриъ лихуз хъюгъру. Чан ляхниин кIваантIан аьшкьламиш вуйи Гюльнисасир инсан тек-биртIан алахъури шулдар. Дугъан кюмекниинди Театрин яратмиш’валин уьмур рябкъюри-рябкъюри жанлу гъабхьну. 25 йисан табасаран драмтеатрин сягьнайиин классикайин ва гъийин деврин драматургияйин 60-тIан артухъ спектаклйир дивну, ва бажаругълу жигьил артисткайи спектаклйириъ кIулин ролар уйнамиш апIури гъахьну.
Гъубшу гьяфтайиъ Дербент шагьриъ ерлемиш дубхьнайи Лезгйирин театриъ Гюльниса Агъаевайин юбилейиз бахш вуйи серенжемдиъ, дугъан ужубсиб роль уйнамиш гъапIу «Ханума» спектакль улупну. Дидин кьяляхъ учу Гюльниса Агъаевайихъди Дагъустандин Огни шагьриъ дугъан хулаъ гюрюшмиш гъахьунча. Гюльнисайиз чавра кади хьур чи ва кьюр чве а. Ихь табасаран дишагьлйирикан театрин сягьнайиина удучIву сарпи артистка Гюльниса Агъаева ву. Дугъан вахтари, артистка хьуб ваъ, гьятта дишагьлийир урхузкьан гьаурдайи. Ич сюгьбатнаъ дугъаз йиз сабпи суал гьамциб вуйи: «Увуз театрин сягьна фици кьисмат гъабхьну?» Гюльнисайи аьлхъюбра кади ктибтуз хъюгънийи.
– Улихьдин вахтари, дишагьлийиз урхуз ккундушра, абйир-бабари училищйиризтIан гьаурдайи. Хъа йиз адашдин мурад-метлеб узкан библиотекарь апIуб вуйи. Ва, 10-пи класс ккудубкIну, Мягьячгъалайиз культурайина мярифатнан училищейик кучIвуз гъушу вахтна, узухъди сюгьбат гъубху комиссияйини вакилари, «му риш артиствалин талант кайир ву» кIури, режиссёрский отделениейиз гъидикIунзу. Адашра, сарун чIлкьан дарпиди рази гъахьнийи.
Училище ккудубкIну гъафир сифте автомобилистарин клубдин заведующийди гъилихунза. Сад-кьюд йислан швуваз гъушза. Хъасин йиз хизандихъди Мягьячгъалайиз удучIвну гъушча. Душваъра хайлин вахтна яшамиш духьну, райондиз кьяляхъ гъафича, ва Табасаран райондин халкьдин театриъ лихуз хъюгъза.
2001-пи йисан Дербент шагьриъ Гьюкуматдин табасаран драмайин тетр абццнийи. Ва душваз узуз табасаран актёр Нияз Гьяжиевди теклиф гъапIунзуз. Узу душваз гъюру вахтна театри Аьгьмед ТIаибов, Марина Качаева, Къистаман Агъамягьямадова, Физули Маллаев, Сабир Мевлютов, София Мисриева, Нурутдин Амурлаев, Раджаб Нуров, Динара Гьясанова ва хъана жарадар лихурайи, вари кIваин илимдариз.
– Уву сягьнайиин лихуз яв хизан фици рази гъахьну?
– Йиз хизандиз узу театрин артист вуйиб аьгъяди вуйи. Хизандин терефнаан узуз саб вахтнара машатвал гъабхьундариз. Магьа кьюр риш ва сар бай тувниз Аллагьди. Амма йиз уьмрин юлдаш ухди кечмиш гъахьну. Шагьриъ кирайихъди вуйи хулаъ яшамиш хьуб, шубур бицIир аьхю дапIну, дурар ликриин апIуб читинди гъабхьнийиз. Хъа аьхю чухсагъул ихь театрин директор Аьлимурад Асланбековичдиз. Гьаммишан кюмек апIури гъахьнийиз, валлагь. Инсандин варитIан аьхю бахт ужуб коллективдиъ ляхин апIуб ву. Йигъандин вахт гизафси ляхниъ гъябгъюру. Гьаци вуйиган коллективра жвуван хизанси гьисаб дапIну ккунду.
Дупну ккундуки, чаз табиаьтди тувнайи бажаругъ йигълан-йигъаз мюгькам апIури, Гюльнича Агъаевайи чан яратмиш’валариинди ихь табасаран халкь 25 йисандин арайиъ шад апIура.
2001-пи йисан Гьюкуматдин табасаран драмтеатр арайиз гъафихъанмина сягьнайиин хайлин ролар уйнамиш апIбаз лигну, Гюльниса Агъаевайиз РД-йин лайикьлу артист ччвур тувну.
Гюльниса Агъаевайин ччвур табасаран театрин тарихдиъ гьаргандиз гъубзди. Гьюкуматдин табасаран драмтеатрин директор Аьлимурад Аьлимурадовдира табасаран халкь сягьнайиин чан тамашайиинди шад апIурайи бажаранлу артистдин адресназ кьюб гаф гъапну.
– Гюльниса Агъаева табасаран театр ачмиш гъапIу сифте йигъариланмина театрин сягьнайиин лихурайир ву. Дупну ккундуки, 2001-пи йисан Гьюкуматдин табасаран драмайин театр абццайиз, думу Табасаран райондин халкьдин театриъ лихури гъахьну, яни пишекарвалин театриз думу актервалин ляхнин тажруба ади гъафну. Ва гьаму къанна хьуд йисандин арайиъ Гюльнисайикан гьамус вари халкьдиз машгьур вуйи, чан ляхнин хусуси хатI айи ужур актриса кудучIвна. Гъирагъдиан теклиф дапIну, учухьна гъафи вари режиссерари чпи дивру спектаклйириъ кIулин ролариина гизафси Гюльниса гъадагъура, гьаз гъапиш гьадрарира, учухьна спектакль дивуз гъяйиз, театрин группа фициб вуш, фицдар актерар аш, абгура, аьгъю апIура. Ва ляхнин кьяляхъ Гюльнисайикан дурарин фикир лап ужуб, дугъан ляхниз тувру кьимат заануб шулу.
Табасаран театри гьамусдиз диву спектаклйирик Гюльниса Агъаева иштирак даршулайидар тек-бирра адар. Ва гизафси – кIулин ролар. Фунуб ролра, милли драматургияйин вушра, классика вушра, Гюльнисайиан удукьура, дугъу думу аьхю устадвалиинди уйнамиш апIура. Йиз фикриан, Гюльниса Агъаева табасаран театриъ лихурайивал, неинки театрин коллективдиз, хъа гьацира ихь халкьдиз, ихь тамашачйириз бахт ву,
– къайд гъапIну Аьлимурадовди.
