Дербентдин «Эйфелева башня»
Гюльнара Мягьямедова
2026-пи йисан 13-пи августди Урусатдин телевизионный ва радиойин циркли (РТРС) чан 25 йисандин юбилей къайд апIура. Урусатдин ватандашариз заан ерийиинди телевизориз лигуз ва радиойихъ хъпехъуз мумкинвал хьпан бадал, РТРС-дин коллективди чпиан удукьру вари мумкинвалар ишлетмиш апIура. Гъи ихь уьлкейин 89 региондиъ РТРС-дин 79 филиал а, душваъ 14600 гъуллугъчи лихура.
Гьаму регионариъ айи филиаларин арайиъ Дагъустандин филиалра а. Гъийин ихь сюгьбат РТРС-дин «Дагъустан Республикайин РТПЦ-йин» Жалгъан дагъдиин али «Дербент» станцияйикан ву. Думу станция Заан Жалгъан гъулан багахь ерлемиш дубхьнайиб ву. Кми-кмиди жилар тIурччвувалари, хъиврайи микIари аьдати антеннайин гъурулуш рягьятди илдипидийи. Гьаддиз 80-пи йисари Советарин аьлимари хусуси, имбударихьан тафавутлу проетдиинди душваъ телевизионный башня дивуз къарар адабгънийи. Эгер Мягьячгъалайин 186 метр ягълишин, 290 тонна гъагъ айи башняйихь тевиш, Жалгъандин башняйин гъагъ саки кьюб ражари артухъ ву – 600 тонн, ягълишинра 160 метр ву. Дербент райондин «Эйфелева башня» 1987-пи йисан ишлетмиш’вализ тувнийи. Думу гъийин деврин цIийи жюре передатчикариинди ва полупроводниковый приборариинди тяйин дапIнайи станция ву. Думу объектди, Гъяякентдихъан Азербайжандин сяргьятарихънакьан гъадабгъну, ихь республикайин кьибла районарин аьхюну пай агьалйир (200 агъзур кастIан артухъ) телерадиовещаниейихъди тямин апIура. Станцияйиъ саб киловатттIан артухъ кьувват айи передатчикар ляхик ка. Электричество вахтназди хъдабтIиш, объектдиин техникайин дакьатар электричествойихъди тямин апIру аьлава оборудование ал.
Ухьуз мялум вуйиси, ихь дагълариъ электроэнергия кми-кмиди хътабтIури шулу. Хъа фициб хатIа гъабхьишра, думу себеб дарапIди, телерадиосигнал инсанарихьна гьаммишан хъубкьри ккунду. Телевизионный станция РТРС-дин варитIан кьувватлу объектарин сиягьнаъ а. Гьелбетда, душваъ лихурайи гъуллугъчйирихьна вуйи тIалабарра гьаци заандар ву.
«Дербент» станцияйиъ аварйир адарди, цифровой вещаниейин телерадиоканалари мюгькамди ляхин апIбан бадали, цехдин гъуллугъчйир йишвнура, йигънура дежурствойиъ шулу. Техникайин хъуркьувалар йислан-йисаз улихь гъягъюрайивализ дилигну, станцияйиъ лихурайидарин аьгъювалар гьар вазли ахтармиш апIура. Мициб ляхниъ гьарсар пишекар чан гъуллугъназ тялукь шули ккунду. «Дербент» цехдин гъуллугъчйир Урус полководецдин «Урхбаъ - читинди, женгнаъ - рягьятди» кIуру гафарихъди лихура. Тажруба айи пишекрарин мушваъ лихури садна-кьюд йис дар. Бязи вахтари дурари РТРС-дин «Дагъустан Республикайин РТПЦ» филиали гъахру пишекарвалин устадвалин конкурсариъ пешкешнан йишвар дисура.
Жалгъан дагъдиин али станцияйиъ, дежурствйир гъахури, Багъир Шихяфизов, Аьлисефтер Рустамов лихура. Дурарин ляхнин тажруба гьарсарин 30 йистIан артухъ ву. Юбилейдихъди аьлакьалу вуди, узу дурарихъди телефондихъан гафар гъапIнийза.
Багъир Шихяфизов: Дагъустан Республикайин РТПЦ-йиъ лихури 35 йистIан артухъ вуйиз. Армияйиъ гъуллугъ дапIну, гъулаз кьяляхъ гъафир, узуз айи образованиейиз дилигну, дишлади радиотелевидениейин Табасаран райондин «Хючна» станцияйиъ аьхюну электромеханикди лихуз хъюгънийза. Думу станцияйиъ 2023-пи йисазкьан гъилихунза. Филиал фици артмиш апIуруш, техникайин дакьатар фици цIийи алауруш, оборудованиейин улупбарин ери фици къайдайиз хуруш - гьамрар вари йиз фикриъ уьрхюраза. Пуз ккундузузки, пучIу ляхин дар, хъа пучIу ляхнар шлихьан вушра апIуз шлудар ву. Учу гьар йигъан хътадабтIрайи питаниейин дакьатар (аккумуляторар), спутникдин сигнал кьабул апIурайи станцияйин аьлакьайин улупбарин ери ахтармиш апIурача.
Филиалин улихь-кIулихь хьайидарин станцияйиъ лихурайидарихьна гьюрмат а, учу дежурство гъабхурайи йишваъ ужудар шартIар айич, гьар йисан пулин аьлава премйир туврачуз.
Аьлисефтер Рустамов: Узу филиалиъ ляхин апIури гизаф йисар вуйиз. Йиз адаш центральный телевидениейин сабпи ва кьюбпи каналарин кьюб передатчикдин ляхин тямин апIрур вуйи. Узу дугъахъди байвахтнахъанмина станцияйиина гъягъюри шуйза.
Мушваъ гьар йигъаз ляхнин план диврача. Мисалназ, гъи учу дизелин генераторихъ убгруб хъубзну ккунду, гьаддихъди сабси дидин жара улупбарра ахтармиш апIидича. Агьалйир заан ери ади телевизорариз лигбан бадали, хайлин жара ляхнарра дапIну ккунду. Йиз ляхин узуз кьабулди вузуз. Йиз улихь адашди ляхин апIури гъахьну, гьамус магьа йиз балира мушваъ давам апIура.
Гьелбетда, гизаф йисарин тажруба айи гъуллугъчйир ляхнин читинваларихъди вердиш духьна, амма читинваларикан кIурадар. Дицисдар йишвариъ лихурайидари читинвалар адру ляхин ляхинсира гьисаб апIури шулдар. 200 агъзуртIан артухъ агьалйириз телерадиовещание тямин апIру оборудование, инсандин юкIвси, саб дакьикьайиъкьан дилибхри гъибтуз хай шулдар.
РТРС-дин вари гъуллугъчйир чпин идарайин юбилейихъди тебрик апIури, дурариз жандин сагъвал, ляхниъ хъана заан хъуркьувалар ккун апIурача.