Чвлин бегьер уч апIура
Наргиз Гюлечова
Чвул, хьадукрахъанмина хутIлариъ инсанар зимзарси лихури, жвуван хилариинди зегьмет дизигну дубзнайи бегьер ккадабцIру вахт ву. Дагъустандин гъулан мяишатдин сурсатарин мянфяаьтлуваликан, саб ихь уьлкейиз ваъ, хъа харижи уьлкйиризра хабар а.
Ккудушу йисарин натижйириинди, республикайин багъманчивалинна мейвйирин мяишатар лап ужуди артмиш шулайиб рябкъюра. Мисал вуди 2025-пи йис гъадабгъиш, му кьюбиб цирклариан уч гъапIу йимишаринна мейвйирин бегьер 1миллионна 800 агъзур тонна гъабхьну. Улупнайи кьадарнакан, саб гектариан 375 центнер бегьер ккадабцIури, республикайиъ уч гъапIу мейвйиирин кьадар 1 миллионна 500 агъзур тонна гъабхьну.
Хъа йимишарин гьякьнаан кIуруш, ккудубшу йисан республикайиъ, саб гектариан 128 центнер бегьер ккадабцIури, 295 агъзур тоннана 800 кило сурсат уч гъапIнийи.
Цци республикайин багълар-бистнариан уч апIурайи мейвйиринна йимишарин гьякьнаан Дагъустандин гъулан мяишатдин министрин сарпи заместителин вазифйир вахтназди тамам апIурайи Шарип Шариповди «Табасарандин нурар» газатдиз мялуматар тувну.
Дугъан гафариинди, гьаму йисан хьадукран вазари региондиъ 206,6 агъзур гектар хутIлариъ тумар гъурзну. Гьадму кьадар хутIларикан 21,3 агъзур гектариъ мягьсулар, 13,3 агъзур гектариъ гьяжибугъда, 14,2 агъзур гектариъ дюгю, 29,1 агъзур гектариъ гизаф йисарин укIар, 61 агъзур гектариъ сад йисаз вуйи укIар, саки 38 агъзур гектариъ жюрбежюр мейвйир, 18,2 агъзур гектариъ картфар, 1,6 агъзур гектариъ ригъун кюкю, саки 8 агъзур гектариъ бахчайин ва 2,1 агъзур гектариъ миди вуйи культурйир гъурзну.
«Хьадукран вазари гъурзу тумарин бегьер уч апIбахъди сабпи, гъулан мяишатдиъ лихурайидар гъюру йисахьна гьязур шули, чвлин тумар урзбиинра машгъул духьна. Пландиъ улупнайиганси, чвлинган тумар урзуз 92,5 агъзур гектарин хутIлар жара дапIна. Гьадму кьадарнакан гъийин йигъаз 17,4 агъзур гектариъ тумар дурзну ккудукIна, хъа имбуну хутIларин кьадар тумар урзбахьна гьязур дапIна.
Му ляхнар тамам апIбан бадали, 20 агъзур тонна ва 300 кило тумар лазим ву. Хъа гьамусяаьт муниципалитетариъ айи тумарин кьадар 11,2 агъзур тоннатIан дар (55%)», – гъапну Шарип Шариповди.
Сюгьбат давам апIури, министрин заместителин ляхнар вахтназди тамам апIурайири гьелелиг республикайиъ мейвйир ва йимишар уч апIбан ляхнар давам шули имбуваликанра мялумат тувнийи. Дугъу гъапиганси, саб гектариан саки 344 центнер бегьер гъадабгъури, 32,1 агъзур гектар хутIлариан 1 миллионна 102,7 агъзур тоннайин мейвйир уч дапIна. Картфар кIуруш, гектариан 183,6 центнер уч апIури, 17,1 агъзур гектар хутIлариан 313,7 агъзур тоннайин бегьер ккадабцIну. ХутIларин бегьер уч апIбан ляхин гьелелиг давам шули ими.
Бахчайин культурйирикан мялуматар туври Шарип Шариповди гъапиганси, республикайиъ 7,8 агъзур гектар хутIлариан, саб гектариан 292 центнер хумурзгарна гугар уч апIури, вари бегьернан кьадар 228,6 агъзур тонна гъабхьну.
«Мевйирси, багълариан йимишарра гьелелиг уч апIури ими. Муниципалитетариан министерствойиз дуфнайи мялуматариинди, саб гектариан 71,8 центрнер йимиш ккадабцIури, 22 агъзур гектар багълариан гъийин йигъаз 157,6 агъзур тоннайин бегьер уч дапIна.
Гьадму гьисабнаъди 19,2 агъзур тонна мишмишар, 15,2 агъзур тонна беълийир, 9,6 агъзур тонна жвугърийир, 24,4 агъзур тонна худар, 21 агъзур тонна жихрар, 58,3 агъзур тонна вичар, 6,8 агъзур тоннайин хифарна аьмлюхъяр ва 300 кило субтропикарин культурйир уч дапIна», – аьлава гъапIну Шарип Шариповди.