Зубайдат Шябанова
Дагъустандиъ официально гьисабназ гъадагънайи 22 пляждикан цци хьадну анжагъ 4 пляждихътIан инсанариз жикIуз ихтияр тувнадар. Дурар Дербент шагьрин «Бриз» ва «Алые паруса», Дербент райондин «Хазар» ва Избербаш шагьрин аьтрафариин али «Прибой» турбаза ву.

Республикайин имбу вари пляжарихъ агьалйириз гьюлик жикIуз гъадагъа дапIна. Улихьнаси республикайин вари пляжарихъ гьюлин штун санитарно-эпидемиологический ахтармишар гъухну. Натижайиъ зиихъ улупнайи юкьуб пляждилан гъайри, имбу вари пляжарин штук инфекцйир арайиз хру бактерйир гъидихъну.
ЖикIуз гъадагъа дапIнайидар Мягьячгъала шагьрин «Городской пляж», «Прибой», «Березка», «Джами», «Черные камни», «Оазис», «Приморская» гостиницайин гъвалахъ хъайи ва Каспийск шагьрин «Наука», «санаторий Энергетик», «Лагуна», шагьрин 2-пи нумрайин ва бицIидарин пляжар ву.
Роспотребнадзори мялумат туврайиганси, гьаму пляжарин эйсйири гьюлин гъирагъдиъ швнуб-саб йишвахь жикIуз гъадагъа айивалин плакатар керхну ккунду ва гьар сяаьтна громкоговорителиан дидкан мялумат тувради ккунду. Амма му тIалабар ляхник кирчуз варидари кьан апIура. Роспотребнадзорин предписанйир тамам дарапIрайивализ лигну, Мягьячгъала шагьрин мерия ва Дагъустандин Туристический центр суддиз тувна.
Гъадагъа дапIнайивализ дилигди, инсанар гьюликан ктучIвурадар.

 
Гьаму йигъари узу Каспийск шагьрин 2-пи нумрайин, «Наука» ва «Лагуна» пляжарихъна гъушунза. Думу пляжар саб-сабдихьан ярхла айидар дар – саб сяаьтнан арайиъ варидарилан илдицуз шулу. Вари пляжар инсанари алацIнайи. Гъадагъа дапIнайи плакатар вари пляжарихъ керхнайи, амма узу душварихъ хъайи вахтна громкоговорителариан штук бактерйир кайивалиан ва Роспотребнадзорин улупбариинди жикIуз ихтияр адруваликан саб ражарикьан мялумат тувундайи. Пуз ккундузузки, улихьна йисаритIан цци туристарин кьадарра аьхюб вуйиганси рябкъюра. Гъадагъа апIурайи плакатар пляжариъ учIвру йишварин багахь керхну аишра, рябкъру гьялариан, туристарра, ерли агьалйирра думу йишвлан улар уьлчIюкьну улдучIвура.
Пляжарихъ узу швнур-сар туристдихъди таниш гъахьунза. Оксана ва Михаил Каспийск шагьриз Самарайиан дуфнайидар ву. Дурари ич сюгьбатнаъ Дагъустандикан, Каспий гьюликан, штун кьалуваликан вуйи фикрар ачухъ гъапIну.

 
«Дагъустандиз ухдихъанмина гъюз ният дапIнайча. Гъубшу йисари Алтайиз, дидиз улихьна Туапсейиз, Выборг шагьрариз гъушунча. Магьа цци ич ният кIулиз адабгъунча. Амма учуз мукьан гизаф регион кьабул шулу кIури, хиял дайич. Интернетдиъ Мягьячгъала, Дербент ва Каспийск шагьрарин инфраструктурайикан, гьюликан, пляжарикан мялуматар ва улихьна йисари рягьятвал гъадабгъу туристарин комментарйир урхбан кьяляхъ, Каспийск шагьриин дийигъунча. Мушваъ гьюлин багахь 28 агъзур манат тувну, саб гьяфтайиз квартира арендайиз гъадабгъунча. Каспийскдиъ инфраструктура Мягьячгъала ва Дербент шагьрариъси артмиш дубхьнадаршра, вари гьубкIну а. Гьюл мушваъ марцциди ву, инсанарин кьадарра думукьан аьхюб дар. Учу мушваъ Урусатдин шагьрариан чпин хизанарихъди, бицIидарихъди дуфнайи хайлин туристарихъди таниш гъахьунча.

 
Дагъустандиз рягьятвал гъадабгъуз билетар гъадагъурайиганра, гъадагъхъанминара, дюзди кIурча, гьюлин марцциваликан асуллагь фикир апIури гъахьундарча. Мидланра гъайри, сар туристдинра гьюлик жикIуз гъадагъа шлувал фикризра гъюрдар. Учу хайлин гьюлерихъ рягьятвал гъадабгъдарвуча. Хъа Каспий гьюл жара гьюлерихьан бегьемди тафавутлу шула. Думу саб гьюлизра ухшар дару чан хусуси хасият хъайиб ву. Учу фтикан кIура гъапиш, мисалназ, Каспийскдиз дуфну сабпи йигъан (24-пи июли) манишин аьгь апIуз даршулайидар, гьюлихъна гъушунча. Гьюлин гъирагъ инсанари алабцIнайи, амма гьюлик цIибтIан инсанар жикIури адайи. Сифте учу мидиз фикир тувундайча, хъа гьюлик кучIвубси, варибдин гъаври ахъунчу. Гьюлин шид куркIуз даршлубси дабгънайи. Учу КIару ва Азов гьюлерихъ саки гьар йисан рягьятвал гъадабгъури вердиш духьнайидариз, чIат гьава саки 40-ихьна манишин ади, хъа гьюл мирккси дабгънайивалиин русвагь гъахьунчу. Гьюлик ликар кивубси, штун аязну нефес бисуйи. Фукьан аьшкь ашра, думу йигъанра, хъа йигъанра, жикIуз гъабхьундайчухьан. Шубубпи йигъан Дербент шагьриз гъушунча. Душваъ гьюлихъна гъушдариз гьюл маниди вуйиб гьисс гъапIнийча. Думу йигъан хябяхъган Каспийск шагьриъра гьюлин шид маниди айи. Ерли агьалйири учуз му аьламат фтиъ аш ктибтнийчуз. ВуйиштIан, Каспий гьюлин штун температура гьюдюхювал дидин айитI ахмиш шулайи штарихъди аьлакьалу ву. Мушваъ шид вазлин арайиъ швнуб сабан гьюдюхюру. Ерли агьалйир му къайдайихъди вердиш ву, хъа туристар гьар ражари мюгьтал шулу.
Гьацира пуз ккундучуз, жара гьюлерик тевган, Каспий гьюл цIибтIан кьил кайиб дар. Мушваъ КIару вая Азов гьюлериинси хайлин вахтна дахъну гъузуз вая сирнав йивуз шулдар. Мидланна гъайри, штун рангар гьюдюхювалиинра русвагь дархьиди гъузуз шулдар. Шикларик Каспий гьюлин шид ругъушин алди чруб ву. Саб ражари учу ригъ алабхъурайи вахтна гьюлихъна гъюруган, думу успагьи зумруд гъвандин ранг алибси дийибгънайи.
Каспийск шагьрин гъваларихъ хъайи вари пляжариин сирнав йивури гъахьунча. Вари йишвар марцциди вуйи. Пляжарихъ я гъванар хътар, я ичIар адар. Гьюлиз 20-30 метр гъушишра, шид кьамкьарихъди ву. Хъа дилинтина сабдупну аьхю ичIар айи йишвар алахьуру.
Учуз Сочи, Анапа, Геленджик лап кьабулди вучуз. Амма думу шагьрарин пляжарихъ ликариин алдарди лицуз шулдар. Душвариъ вари пляжариин личIв гъванар ал. ГъяцIли ликари затра лицуз шулдар. Хъа Каспийскдиъ вари пляжар жвилли гъумрандар ву.
Гьацира учуз пляжарихъ папрус зигурайидар вая ички ухрудар затра гъяркъюндарчуз. Хъа зонтикаринна шизлонгарин (гьюлихъ дахъну рягьятвал гъадабгъру пласмасдин скамейка) кьиматра асккануб ву. Вари йигъаз саб шизлонг 300 манатдиз, хъа зонтик 400 манатдиз тувра. Гьацира люткайиъди, гидроциклариинди, штун лыжйириинди, катамаранариинди ва сапариинди сейир апIуз шулу. Дурарин кьиматарра саб сяаьтназ 500-1000 манат ву. Жара гьюлерин курортарихъ дурарин кьиматар 2-5 агъзурихьна кIура.
ЖикIуз гъадагъа дапIнайиваликан улхуруш, учуз дициб мялумат кайи плакат сабпи йигъари гъябкъюндайчуз. Дидкан пляждихъ хабар туврурра гъахьундар. Амма накь учу таниш гъахьи Москвайиан вуйи саб хизандин кьюрид бицIидар зегьерлу гъахьну. Гьамус учура сацIиб ихтиятвал уьбхюрача. Амма сабдизра дилигди, гъюру йисанра рягьятвал гъадабгъуз Дагъустандиз, учуз багъри гъабхьи Каспий гьюлихъна гъюз фикрар апIурача», – ктибтнийи Оксанайи ва Михаили.
Гьаму жюрейин ихтилатар жара туристарира апIура.
Узу гъаври гъахьиганси, Роспотребнадзори гъадагъа апIурайивализ дилигди, гьюлик жикIуз ккунидар сарихьанра дерккуз шулдар.