Гюльнара Мягьямедова
Сентябрин 7-8-9-пи йигъари Дагъустан Республикайиъ Варихалкьарин литературайин Гьямзатовдин «Лизи кьарнйирин йигъар» ччвур тувнайи 40-пи фестиваль кIули гъубшну.

Дагъустандин вакил, ХХ аьсрин машгьур шаир Расул Гьямзатовди дюн’яйиъ чаз барабар машквар адру «Лизи кьарнйирин йигъ» машквран бина ккивну. Дагъустандин ругариин 40 йисан гъябгъюрайи литературайин форумдин ччвурра гьаци уткануб ву. Республикайин улихь-кIулихь хьайидарин кюмекниинди, 2011-пи йисхъанмина думу машквар дюн’яйин культурайин машгьур серенжемарихъди барабарди ЮНЕСКО-йин жягьтлуваликкди гфъябгъюра. 2016-пи йисан 8-пи сентябри Дагъустан Республикайин главайин указдиинди Лизи кьарнйирин йигъ республикайин машквар вуди тяйин гъапIнийи.

 
1965-пи йисан Японияйин Хиросима шагьриан гъюрайи рякъюъ Расул Гьямзатовди «Кьарнйир» шиир гъибикIнийи. Наум Гребневди шиир урус чIалназ илтIибкIнийи, хъа композитор Ян Френкели думу гафарихьна мукьамра гъибикIнийи. Марк Бернесди сабпи ражари думу мяъли гъапIган, думу вари дюн’яйиъ гъарабгънийи.

Миллионариинди инсанариз думу кьабул гъабхьнийи, мяъли дюн’яйин гизаф чIалариинди апIуз хъюгънийи.
Ихь ва харижи уьлкйирин шагьрариъ Гьямзатовдин «Кьарнйириз» бахш вуди 200-дилан зиина ядиграр дивна, гьадму гьисабнаъди Японияйиъра.

 
Дагъустандиъ «Лизи кьарнйир» ядигар 1986-пи йисан 6-пи августди дагълу Гунибдиъ ачмиш гъапIнийи. Думу ядигар дивбан теклиф Расул Гьямзатовдинуб вуйи, хъа ядигарин архитектор Гьяжи Гъаниев гъахьнийи.
Гьадму вахтнахъанмина Лизи кьарнйирин йигъар вари дявйириъ гъийихдар кIваин апIру йигъариз илтIикIну. 40 йисандин арайиъ Лизи кьарнйирин йигъ Гъалибвалин йигъандин машкварси ккун дубхьнайи жигьил наслар аьхю духьна. Гьаму машквру тарихнан ва географияйин сяргьятар яркьу апIура, фицики думу йигъан ухьу Хиросимайиъ, Хатындиъ, Бесландиъ, Каспийскдиъ, Ленинграддиъ, Луганскдиъ, Самарайиъ, Москвайиъ, Белоруссияйиъ, Казахстандиъ, Японияйиъ, Словенияйиъ, Египетдиъ, Югославияйиъ, Палестинайиъ ва дюн’яйин жара уьлкйириъ гъийихдар кIваин апIурухьа.

 
ХХI аьсриъра Гьямзатов-дин поэзияйи инсаниятдиз дюн’яйин шубубпи дяви гъитIибккуз ккуни пис ниятар айи кьувватарихъди женг давам апIура. «Кьарнйирин» пашман сюрийи инсанариз террориз ва илзигбаз аькси женгнаъ сатIи хьуз дих апIура.
Дагъустандин литературайин фестивали, республикайин гизаф миллетарин культурайихьна вари уьлкейин фикир жалб апIури, Пушкиндин, Лермонтовдин ва Шолоховдин йигъариси, Урусатдин культурайин уьмриъ лайикьлу йишв дибисна.
Гьаму йигъарира Гьям-затовдин фестивали Урусатдин жюрбежюр регионариан ва харижи уьлкйириан писателар ва литературайин тешкилатарин вакилар уч гъапIнийи. Программайиъ жюрбежюр серенжемар, шаирарин шиърар урхбан мажлисар, Урусатдин гизаф миллетарин поэзияйин вечер, «Расул агури» («В поисках Расула») документарин бинайиинди адабгънайи фильмдиз лигуб ва, аьдатнаъ убчIвнайиси, республикайин меркездиъ, шаирин бицIи Ватан Хунзахдиъ, Гунибдиъ, Дербентдиъ, Каспийскдиъ жюрбежюр серенжемар кIули гъушну.

 
Машквран программайин асас серенжем, Урусатдин халкьарин чIаларин йигъаз бахш вуди, 8-пи сентябри Урус драмайин театрин майдандиин кIули гъубшну. Республикайин агьалйириз ва дуфнайи хялариз Дагъустандин артистарин ва ихь уьлкейин жюрбежюр регионариан – Чувашияйиан, Удмуртияйиан, Башкортостандиан, Марий Элиан, Кафари Кавказдиан, Краснодарский крайдиан – ва Урусатдин жара областариан дуфнайи фольклорин коллективарин иштираквалиинди концертар улупну.
8-пи сентябрилан башламиш дапIну, 15-пи сентябризкьан Мягьячгъалайиъ СтIал Сулеймандин ччвурнахъ хъайи бульвар «Йиз хизан Урусат ву» форум-фестиваль гъябгъру майдандиз илтIибкIна. Думу майдандиъ концертар, выставкйир, халкьдин художествойин сяняаьткарваларин ярмаркйир ва культурайин жара мяракйир кIули гъягъюра.

 
Сентябрин программайин аьхириъ Дагъустандин халкьарин сабвалин йигъаз бахш дапIнайи «Сабвал бадали сатIиди» культурайин марафон кIули гъябгъиди. 14-пи сентябри Мягьячгъалайин кьялан майдандиин Урусатдин яратмишарин машгьур коллективари мярака тешкил апIиди, хъа 15-пи сентябри Урусатдин ва Дагъустандин машгьур артистари машквран аьхю концерт гъабхиди.