Умгьанат Сулейманова

Цци апрелин вазли мяълийирин устад, табасаран халкьдин мяълийир апIру Эльмира Ханкишиевайин бабкан духьну 50 йис тамам гъабхьну. Гьелбетда, му дугъан юбилейный йис ву, амма дугъан яш паспортдик кайи мялуматариз саб жюрейииндира тялукь шуладар! Гьаз гъапиш гьаммишан варидариз шадвал хури, дерд кайи касдин кIваз мани гафар кайи уткан сеснахъди мяъли апIурайи Эльмира ихь уларикк гьаммишан жигьилди, утканди гъузна.

Эльмира Ханкишиева 1976-пи йисан Дагъустандин Огни шагьриъ аьхю хизандиъ бабакан гъахьну. Гьелбетда, Эльмирайин яратмиш’валихъди таниш хьуз гюрюшмиш гъахьунча. Эльмирайи чав гъапну, гьамус гьерхдива, фици ва филандихъанмина мяълийир апIуз хъюгъюнва, кIури. Ав, дугъриданра, гьарсар касдин яратмиш’вал думу бицIиди имидитIан ачухъ шулу. Эльмирайи кIура: «Халкьдин мяълийирихъ хъпехъуз бицIидихъанмина ккунир вуйза. ВаритIан ккуни аьртистка Зейнаб Ханларова вуйиз. Гъапиш хъудругъарчва: хьуд йисаъ айи шуру, дугъан мяълйир вари кIваълан гъапIнийза. Саб ражари, ич хулаз хялар гъафиган, адашди, йиз шуран уткан мяълийрихъра хъпехъидихьа кIури, бицIи риш кусриин дерккну, мяъли апIуз гъитнийзухьди. Хъа дуфнайи кьюрид хялари узу дугъужвнайи кусри за гъапIну. Ва хъанара гьевес кади мяъли апIуз хъюгъюнза. Дуфнайи хялариз, кючейигъ шубар уч духьнайи йишварихь гьяйран апIру кюгьне мяълийир апIури гъахьунза, ва, аьхирки, мяълийирин жюрбежюр конкурсариъ иштирак хьуз теклиф апIуз хъюгънийи. Гьаци 14 йисхъанмина шагьрин ва республикайин конкурсариъ иштирак шули гъахьунза. Мектеб ккудубкIган, Дербент шагьриъ педколледждик урхуз кучIвунза. Хъасин мектебдин мялимвал ва сягьна кьисмат гъабхьну узуз».

 
– Улихьна вахтари абйир-бабари, мяълийир апIуз гьевес айи жигьил шубариз думукьан ихтияр тувурдайи. Увуз му рякъ шли ачухъ гъапIунвуз?

 
– Йиз адаш Мягьямад ва дада Раисат гизаф ужудар абйир-бабар, чпин веледарин гъавриъ айи касар ву. Гъийин йиз хъуркьуваларик, устадвалик кайи адашдин пай аьхюб ка. Аьхю пай мяълийирин гафарра адашди гъидикIдар вуйиз. Хъа улихьна вахтари абйир-бабари дагълу риш жямяаьтлугъ йишвариз гъягъюб аьйибнан ляхинси, гьятта аьхю гунагьси гьисаб апIуйи. Гьарсар абайиз ва бабаз чав тербияламиш гъапIу бицIирин хасият ужи аьгъюди ккунду. Гъийин девриъ гизаф ляхнарин улихь хьайидар дишагьлийир ву. Кюгьна вахтари мяълийир хутIлиъ иган убгру дишагьлйири, дуркьарихъ хъайи халачачйири, шинт дабкьурайи бабари апIури гъахьну. Ав, думу вахтари, аьйиб ву кIури, дишагьлийихь мяълийир апIуз, кючейигъна лазим дарди удучIвуз гъитурдайи.
Узу гьамусра ихь кюгьне мяълийир апIураза. Думу мяълийирик гьамусра рюгьнан варитIан дерин сир ка. Кюгьне мяълийирихъ хъпехъури, гьамусдин инсанари чпин ярхла архйирин рюгь гьисс апIура, думу мяълийир сиварин укIарин ицциб ниърахъди, дагълариъ айи рибчрарин штун сеснахъди, абайин хулхьан жара гъахьи жигьил шуран пашманвалихъди, гьудрукьу инсанарин насигьятарихъди ацIна. Думугандин дишагьлийириз мумкивал тувнийиш, фукьан ихь халкьдин яратмиш’вал улихь гъябгъидийкIан!
Халкьдин мяълийир кIваълан гьауб аьхю гунагь ву.

 
– Яв яратмиш’валихьна хизанарин фициб рафтар а?

– Уьмриъ гъагъи вахтарра гъахьнушул, хъа йиз кьисматназ аферин кIураза. Адашдин ихтияр ва кюмек дарш, узхьан му ляхин апIуз хьибдайи. Кьюр уткан баяр айиз, швушвар, кьюр худул, багарихьди сарсана худул хьиди. Хизандин терефнаан архаин вуза. Дюз гъапиш, аьхюну бай офицер вуйиз, гьамусяаьтна СВО-йиъ а. Гьаддикан дерд кайиз. Хъа варитIан аьхю аферин йиз вафалу хъпехърудариз, табасаран мяъли ккунидариз кIураза. Гьит дурарин уьмриъ вари ужи ибшри, гъит дурар сагъ ишри ва гъит дурарин кIул’ин ислягъ зав алди ибшри.